Skandal z manipulacją piłką, który wstrząsnął światowym – a szczególnie australijskim – krykietem, powraca do świadomości kibiców. Po raz pierwszy od czasu „Sandpapergate”, Australia wraca do Republiki Południowej Afryki na serię meczów testowych. Pierwszy Test w Durbanie rozpoczyna się w piątek.
Czym było „Sandpapergate”?
Tak nazwano skandal z marca 2018 roku, kiedy podczas testowej serii Australii w Republice Południowej Afryki Cameron Bancroft został przyłapany przez kamery na próbie szorstowania jednej strony piłki papierem ściernym. Celem było sprawienie, by piłka miała większy swing w powietrzu.
Incydent miał miejsce trzeciego dnia trzeciego Testu w Kapsztadzie, gdy Republika Południowej Afryki odbijała w drugiej zmianie. Bancroft próbował ukryć papier ścierny – który początkowo określił jako kawałek taśmy – w spodniach, gdy zorientował się, że został zauważony.
Pod koniec dnia gry Bancroft i kapitan Australii Steve Smith przyznali się do manipulacji piłką podczas konferencji prasowej. Smith ujawnił, że plan został obmyślony przez „grupę przywódczą” podczas lunchu, choć na tym etapie nie wspomniano jeszcze o użyciu papieru ściernego.
Co wydarzyło się później?
Smith i wicekapitan David Warner zrezygnowali z ról przywódczych na pozostałą część Testu w Kapsztadzie, ale nadal wyszli na boisko. Baggy Greens, teraz pod dowództwem Tima Paine’a, ponieśli bolesną porażkę 322 runami po tym, jak zostali rozłożeni na zaledwie 107 w drugiej zmianie. Warner zdobył wtedy najwięcej – 32 runy, Bancroft uzyskał 26, a Smith siedem.
Smith, Warner i Bancroft zostali odesłani do domu przed czwartym Testem, w którym Australia została zmiażdżona o 492 runy, przegrywając serię 3-1. Później otrzymali dotkliwe zakazy występów w krykiecie międzynarodowym i krajowym, od dziewięciu miesięcy do roku.
Cricket Australia ustaliła, że każdy z nich zaangażował się w postępowanie sprzeczne z duchem gry i szkodliwe dla jej interesów.
Jakie były dokładne kary?
Ustalono, że Warner kierował spiskiem mającym na celu zmianę stanu piłki, w tym instruował Bancrofta, jak używać papieru ściernego. Otrzymał roczny zakaz gry i poinformowano go, że nigdy nie będzie brany pod uwagę na stanowisko przywódcze w zespole.
Smith – którego na stanowisku kapitana miał permanentnie zastąpić Paine – również został zawieszony na 12 miesięcy za niezapobieżenie planowi, o którym wiedział, oraz składanie mylących komentarzy. Poinformowano go również, że nie będzie mógł pełnić roli przywódczej co najmniej przez 12 miesięcy po zakończeniu zakazu.
Bancroft otrzymał dziewięciomiesięczną suspensję za wykonanie planu i próbę ukrycia dowodu. Po odbyciu kary również nie mógł pełnić funkcji przywódczej przez kolejnych 12 miesięcy.
Co jeszcze stracili zawodnicy?
Smith i Warner zostali usunięci z IPL 2018, gdzie mieli grać – i początkowo kapitanować – odpowiednio dla Rajasthan Royals i SunRisers Hyderabad. Bancroft zobaczył, jak Somerset anulowało kontrakt, który podpisał na grę w krykiecie hrabstw.
Trener Australii Darren Lehmann znalazł się wśród tzw. strat ubocznych. Lehmann – obecnie trener Northamptonshire w krykiecie hrabstw, który poprowadził Steelbacks do tytułu T20 Blast 2026 – został oczyszczony z jakiegokolwiek udziału w skandalu z manipulacją piłką, ale zdecydował się podać do dymisji po czwartym i ostatnim Teście przeciwko Republice Południowej Afryki.
Bez Smitha, Warnera i Bancrofta Australia miała przegrać serie testowe na wyjeździe w Pakistanie i u siebie z Indiami, zanim zwycięstwo 2-0 na Sri Lance poprzedziło ich powrotną serię – remis 2-2 w Ashes w Anglii latem 2019 roku.
Czy zakazy były zbyt surowe?
Niektórzy argumentowali, że nałożone sankcje były zbyt surowe, w tym byli reprezentanci Indii Gautam Gambhir i Harbhajan Singh oraz dziennikarz i były kapitan Hampshire Mark Nicholas – pogląd podzielany przez nieżyjącego już, wielkiego Shane’a Warne’a.
Legendarny leg-spinner Warne, który zmarł w 2022 roku, powiedział, że chociaż było „wstydliwe” dla Australii być uwikłanym w skandal, uważał, że światowa „histeria” doprowadziła do kary „niepasującej do przestępstwa”.
Smith i Bancroft dali emocjonalne konferencje prasowe po powrocie do Australii po odesłaniu do domu. Bancroft później przyznał, że rozważał odejście i zostanie nauczycielem jogi podczas wymuszonej przerwy w grze.
Chociaż wszyscy trzej zawodnicy później ponownie reprezentowali Australię – Smith nadal to robi – międzynarodowa kariera Bancrofta prawdopodobnie nigdy się naprawdę nie odbudowała. Dwa Testy openera na początku Ashes 2019 to jak dotąd jego ostatnie mecze międzynarodowe.
Warner, który zakończył karierę międzynarodową w 2024 roku, ubiegał się o zniesienie dożywotniego zakazu kapitaństwa, ale następnie wycofał to w 2022 roku. Zawieszenie zostało ostatecznie zniesione i poprowadził Sydney Thunder w Big Bash League.
Jak Smith wspomina „Sandpapergate”?
Wypowiadając się niedawno, Smith powiedział: „To było traumatyczne doświadczenie w moim życiu i kiedy słyszę błysk aparatu, sprawia, że do tego wracam w pewien sposób”.
„24-48 godzin po poinformowaniu mnie, że dostaję roczny zakaz, przejście przez lotnisko w Johannesburgu i absolutne oblężenie, a następnie lot z powrotem i konferencja prasowa… Wciąż mam z tego małe retrospekcje”.
„Czułem się, jakby rzucono mnie na pastwę wilków na lotnisku w Johannesburgu. Nie miałem tam w ogóle żadnego wsparcia. To był z pewnością trudny okres, szczególnie pierwsze kilka dni później. Stan psychiczny, w jakim się znajdowałem, nie był dobry”.
„To jest miejsce, do którego nie chciałbym już wrócić, ale z pewnością się tego nauczyłem i byłem w stanie posunąć się naprzód ze swoim życiem. Próbowałem wymazać większość 2018 roku i to, co się wydarzyło. Nie pamiętam zbyt wiele o serii. Próbowałem zablokować większość tego z mojego banku pamięci”.
Jakich reakcji może spodziewać się Australia w Republice Południowej Afryki?
Australia wróciła do Republiki Południowej Afryki od czasu „Sandpapergate”, ale tylko na krykiet w białych strojach, a proponowana testowa wycieczka w 2021 roku została odwołana z powodu Covid-19.
Angielscy kibice regularnie drażnili swoich rywali z Ashes po skandalu z manipulacją piłką, niektórzy przebierali się za papier ścierny, aby podkreślić swój punkt widzenia. Jakiego rodzaju odpowiedzi mogą się spodziewać Smith i obecni zawodnicy od kibiców z Republiki Południowej Afryki?
Były wszechstronny zawodnik Proteas Shaun Pollock powiedział: „Nie sądzę, żeby było to nadmiernie wrogie. Tutaj przez ostatnie kilka tygodni były dość liczne powtórki serii z 2018 roku, po prostu aby stworzyć trochę animozji, jak sądzę, ale kiedy grasz przeciwko Australii, ludzie w Republice Południowej Afryki nie będą potrzebować powodu, aby się do nich doczepić z jakiegoś szczególnego powodu”.
„Jestem pewien, że będzie kilka osób przychodzących ubranych zgodnie z ‘Sandpapergate’, jestem pewien, że będzie ciągłe przypominanie o tym, ale nie sądzę, żeby to było przesadzone lub zbyt intensywne”.
Czy jest jeszcze coś do ujawnienia w sprawie „Sandpapergate”?
Podczas gdy Cricket Australia ustaliła, że tylko Warner, Smith i Bancroft byli stroną spisku, Bancroft powiedział w wywiadzie w 2021 roku, że jest „oczywiste”, że miotacze w zespole musieli być świadomi manipulacji piłką.
Cricket Australia stwierdziła, że jest otwarta na zbadanie wszelkich nowych informacji, które wyjdą na jaw.
Cały epizod to taki, który Australia będzie chciała zapomnieć, ale prawdopodobnie nigdy nie będzie na to pozwolone.
