Kinematografii popularnej ciosy poniżej pasa

2011-04-19, 21:54 w Articles > Felietonowy Tygodnia Początek

619

Maciej Szczepański

Rating: 5.00

Go to page: 1 2

Od dłuższego czasu w ramach "eftepów" pojawiają się coraz to nowe przemyślenia dotyczące sztuki tworzenia filmów i seriali, a jako że jest to jedna z najprężniej rozwijających się gałęzi popkultury rozrywkowej, to postanowiłem tę młodą tradycję podtrzymać. Dziś jednak skoncentruję się nie na samych produkcjach, lecz na ich otoczce, która atakuje niczego nie spodziewających się odbiorców nie z ekranów kin czy telewizorów, lecz zewsząd. Hmm, skoro zewsząd, to z ekranów kin czy telewizorów również, bo te muszą w skład rzeczonego zewsząd, które zawiera wszystko, wchodzić. Czyli odrobinę na temat ekranów również będzie. Lecz tylko odrobinę.

Otoczka ta to nic innego, jak wszystko to, co spece od marketingu i dystrybucji towaru, jakim niesprzecznie są dzieła kinematograficzne, starają się zrobić, by wepchnąć nam swój produkt do gardeł tak głęboko, jak to jest tylko możliwe, po czym butem dociskają jeszcze na 15-20 cm. Subtelność to nie jest bowiem coś, co zbyt często wykorzystują w swojej pracy. Gdyby istniała legalna możliwość, by kampanię marketingową poprowadzić tak, by jej przeciętny odbiorca budził się przerażony w środku nocy w łóżku pełnym ekskrementów i w katatonicznym transie, tocząc pianę z ust, powtarzał niby jakąś bluźnierczą mantrę nazwę filmu/serialu, który był tematem danej reklamy, to gwarantuję Wam, że momentalnie zabrakłoby prześcieradeł i papieru toaletowego, bowiem każda firma zajmująca się promocją i dystrybucją momentalnie by z takich środków korzystać zaczęła. Wychodzą oni bowiem z założenia, że nie ma najmniejszego znaczenia czym się przyciągnie klientów do kin czy przed telewizory - najważniejsze jest to, by ich przyciągnąć.

Zagrywek w przypadku filmów jest kilka. Rozpocznę od czegoś, czego wiele osób w ogóle nie zauważa, czyli od tytułu. Przy czym nie zauważa nie tytułu, a prężnie działającej maszyny marketingowej, która za nim stoi. Większość Polaków, patrząc na tytuł produkcji znajdujący się na plakacie, zapomina, że wcale nie jest to tytuł filmu, a jedynie jego polski odpowiednik. Odpowiednik, który powstał jako wynik pracy nie doświadczonego tłumacza, który starał się znaleźć jakiś polski ciąg wyrazów, który znajdowałby się na tyle blisko oryginalnego tytułu, na ile język polski by mu na to pozwalał, lecz dystrybutora, który najczęściej stwierdza, że wierność oryginałowi jest co najwyżej opcjonalna i można z niej zrezygnować jeśli tylko uzna się, że inna opcja zaciągnie więcej bydła do kin. I uwierzcie mi, że z owej możliwości rezygnują oni nader chętnie.

Za każdym razem, gdy widzę plakat jakiegoś filmu, podchodzę bliziutko do niego i wśród drobnych literek wymieniających aktorów, reżysera, scenarzystę itp. staram się dojrzeć tytuł oryginalnej produkcji. Następnie porównuję go z tym, co wielkimi bykami nadrukowane zostało na plakacie, i przeważnie zastanawiam się kto i po jaką cholerę wybrał właśnie to coś na polski odpowiednik, skoro praktycznie nic nie ma to wspólnego z mianem, jakim produkcję ochrzcili jej twórcy. Tym bardziej, że przeważnie naprawdę łatwo jest stworzyć polską wersję tytułu, która nie dość, że będzie bardzo bliska oryginałowi, to jeszcze będzie całkiem sensownie po polsku brzmieć! I nie myślcie, że była to domena dawnych lat, i że od czasu Szklanej pułapki (Die Hard) czy Wirującego seksu (Dirty Dancing) nic podobnego nie powstało - cały czas tworzone są coraz to nowe koszmarki, które sprawiają, że osoba znająca język angielski (no, przeważnie angielski) może jedynie walić głową w ścianę. Przykładem niech będzie mój faworyt na skalę iście wszech czasów, czyli nostalgiczno-liryczna opowieść o dwóch zabójcach, którzy po nieudanym zleceniu zaszywają się w małym belgijskim miasteczku - tytuł oryginału to In Bruge, co w oczywisty sposób można przełożyć na W Brugii (taki jest bowiem polski odpowiednik tej mieściny) lub też, jeśli komuś nazwa nie leży, zostawić ją w oryginale i zrobić z tego W Bruge (co również ma duży sens). Polski dystrybutor stwierdził jednak, że bardzo zabawne będzie, jeśli dokona on na filmie gwałtu analnego bez wazeliny, i zamiast którejś z tych dwóch propozycji stworzy własną, która brzmi Najpierw strzelaj, potem zwiedzaj, co kojarzy się raczej z jakąś slapstickową komedią, nie mającą żadnego związku z tym dość pesymistycznym dramatem, którym ten film tak de facto jest. Tłumaczyć go może jedynie fakt, że napis ten, w wersji angielskiej, znajdował się na niektórych plakatach reklamujących film w Stanach Zjednoczonych i Wielkiej Brytanii - dowodzi to jednak tylko tego, że nie tylko u nas pieniądz jest ponad wszystkim i wymusza takie, a nie inne zagrywki.

Wspomniałem o przedstawieniu dramatu jako komedii, i tutaj dochodzimy do drugiego punktu programu, czyli do trailerów. Zacznijmy od tego, że zwiastun zazwyczaj nie ma nic wspólnego z filmem, na którym jest oparty. Wystarczy pogrzebać sobie w zakamarkach Youtube'a, by przekonać się, że montując ze sobą scenki z danej produkcji można osiągnąć naprawdę dowolny efekt. Połowę zrobi dobór materiału, całości dopełni natomiast odpowiedni podkład muzyczny. Głupi i głupszy jako dramat egzystencjalny? Żaden problem. Czas apokalipsy będący lekką komedią, w sam raz do obejrzenia z dziewczyną w walentynki? Proszę uprzejmie. Trudności takie metamorfozy nie dostarczają żadnych.

Z mocy trailerów często korzystają firmy odpowiedzialne za kampanie marketingowe. Podniosłe sceny, patetyczna muzyka, akcja poganiająca akcję, setki wybuchów, pościgi samochodowe. My akurat mamy ochotę na coś odmóżdżającego w hollywoodzkim stylu, więc dajemy się skusić i lądujemy w kinie. Tutaj natomiast okazuje się, że jest to tak naprawdę jakiś dramat, w którym nie wiadomo o co chodzi, a wszystko to, co jest w filmie dynamiczne, to jest właśnie to, co było w zwiastunie. I skondensowane do minuty robi wrażenie, natomiast w przypadku dwóch i pół godzin chodzenia głównego bohatera po ulicach sprawia jedynie, że z nudów zjadamy obicie naszego fotela. Tak właśnie podobno wygląda polski (nie wiem czy tylko) trailer Jak zostać królem - z tragikomedii zrobili komedię pełną gębą. Podobno, bowiem tak mi powiedział Redakcyjny Kolega Łukasz. Wierzę mu. Tak też zresztą sprawa wyglądała w przypadku Amerykanina - w zwiastunie Geroge Clooney chodził i demolował wszystko, co się rusza bądź nie, sam film natomiast miał zupełnie inny klimat.

Było raz o plakatach i wracamy do nich raz jeszcze. Tytuł to bowiem nie wszystko, co się na nich zamieszcza, by przyciągnąć brać do kin. Prócz niego dystrybutorzy stosują całą masę innych zagrywek, które mają na celu zrobić osobom postronnym wodę z mózgów. Do nich można zaliczyć wykorzystywanie znanych nazwisk, które najczęściej są również i na topie. Objawia się to tym, że nazwisko jakiegoś znanego aktora/reżysera/scenarzysty zajmuje połowę plakatu. Problemem jest to, że bardzo często osoba ta nie ma żadnego związku z daną produkcją. Wszelkiego typu koszmarki w stylu "Tim Burton prezentuje" czy "Quentin Tarantino poleca" oznaczają, że do filmu się oni nawet nie dotknęli. To jak w przypadku napisu na napoju, że jest "o smaku truskawkowym", oznacza to bowiem jedno - brak truskawek. Wspomnieni Burton czy Tarantino weszli co najwyżej w poczet producentów filmu, co oznacza tyle, że może raz pojawili się na planie, a i to niekoniecznie. Możliwe po prostu, że zgodzili się na wykorzystanie ich nazwisk, gdyż zaliczają się do grona krewnych i znajomych królika. I to wszystko. Jeśli natomiast ktoś decyduje się na taki ruch - czyli promowanie dzieła nazwiskiem nie mającym z nim nic wspólnego - to naprawdę oznacza to, że niczym lepszym promować go nie może, czyli, że nic lepszego po prostu nie ma. Szczytem absurdu było stwierdzenie, że jakiś tam film jest "ekranizacją ulubionej baśni z dzieciństwa J.K. Rowling". No ludzie - bez jaj!

Często promuje się również filmy wykorzystując osoby, które naprawdę miały coś wspólnego z ich tworzeniem. Ma to zazwyczaj miejsce w przypadku reżyserów, którzy są znani. Wówczas nagminnie wypisuje się na plakatach jakie to produkcje mają oni na swoich karkach. Problem polega na tym, że nikt nie stara się ich tak dobrać, by choć odrobinę pasowały do reklamowanego tytułu. Nie. Bierze się po prostu najbardziej popularne w danym okresie tytuły. Lista Schindlera - film twórcy Jurassic Park. Cudownie, ktoś dinozaury będzie na strychu ukrywał?

Podobnie się ma sprawa z Oscarami. Nie jeden raz mi się zdarzyło, że widziałem jakiś plakat, na którym wielkimi bykami widniało "5 Oscarów". W szoku podchodzę, a tam malutkimi literkami, widocznymi dopiero z metra, "nominacji do" wciśnięte zaraz po wielkiej piątce. Nie żeby pięć nominacji nie było osiągnięciem. Jednak robienie z tego pięciu Oscarów jest już lekko... hmm... żałosne. W tym jednak przypadku Oscary, nawet nieotrzymane, związek z filmem mają bezpośredni. Gorzej, gdy takiego związku nie ma, a oscarowe chwalenie się i tak jest obecne. Na pewno nie jeden raz trafiliście na sytuację, gdy w związku z daną produkcją zostawaliście bombardowani informacjami, że reżyser otrzymał Oscara, aktor grający główną rolę był natomiast nominowany. Cudownie, problem tylko w tym, że pierwszy statuetkę dostał 15 lat temu, drugi natomiast nominowany był lat temu 10. Jaki to ma związek z filmem? Żaden. Ale wspomnieć warto, może ktoś się nabierze.

Nie zrozumcie mnie źle - ja naprawdę rozumiem, że marketing musi istnieć, i że ludzie od zawsze starali się wpychać sobie nawzajem tandetę i kit licząc, że coś na tym zyskają. Problem polega na tym, że w dobie dzisiejszego przepływu informacji i łatwości weryfikowania niektórych faktów aż głupio jest starać się nabić rozumnych, w większości przynajmniej, ludzi w tak małą butelkę. Minuta przy klawiaturze wystarczy, by się dowiedzieć, że ten film wcale tylu Oscarów nie dostał, a to wielkie nazwisko to z filmem nie ma tak naprawdę nic wspólnego. Może warto zastanowić się nad zmianą koncepcji i podejściem do tematu z większym szacunkiem dla potencjalnych klientów? Może bezczelne kłamanie to nie jest najlepszy środek przekazu i więcej zyskałoby się szczerością? Wiem, jestem naiwny. Nie aż tak jednak by nabrać się na idiotyczne próby wepchnięcia mi filmu aż do żołądka.

Go to page: 1 2