english

Main Page > Articles > Felietonowy Tygodnia Początek > Awangarda w Hollywood

Awangarda w Hollywood

2010-11-15, 12:28 w Articles > Felietonowy Tygodnia Początek

1159

Łukasz Wasilewski

Rating: 4.13

Go to page: 1 2

"Awangarda w (czymś)" to jeszcze do niedawna jedno z ulubionych haseł najaktywniejszych userów serwisu Demotywatory.pl. Wszystko przez pewną reklamę telewizyjną i, jak widać, bardzo chwytliwe hasło "awangarda w kuchni". Doprowadziło ono do zdeprecjonowania znaczenia tego bardzo ciekawego słowa, ale ja spróbuję pomóc mu odzyskać chwałę. Bo chciałbym dzisiaj napisać o czymś, co naprawdę uważam za awangardę. Awangardę w Hollywood - Incepcję.

Od premiery najnowszego dzieła Nolana minęło już dobrych kilka miesięcy, większość tego, co miało zostać powiedziane, już zostało powiedziane, minął także okres początkowego i spontanicznego entuzjazmu. Dlatego teraz jest dobry moment by do tego filmu wrócić na spokojnie i zastanowić się nad jego wartością. Ale nie oczekujcie w tym tekście recenzji - nie, ja chcę Was raczej przekonać czemu moim zdaniem Incepcja jest czymś bardzo istotnym dla całego Hollywood, a nie tylko bardzo dobrym filmem.

Incepcja niewątpliwie jest olbrzymim sukcesem kasowym - na całym świecie zarobiła już ponad 800 mln USD. Wynik oszałamiający nawet w czasach takich superprodukcji jak Avatar. Czy może nas taki wynik dziwić? Zdecydowanie nie, bo to świetnie zrealizowany film akcji z interesującą fabułą, dobrą grą aktorską, gwiazdami współczesnego kina, rewelacyjnie dopasowaną muzyką i... i mógłbym tak wymieniać długo, ale to nie ma sensu - o tym, jak dobry jest to film, zostało już dużo powiedziane. Bardzo dobry i efektowny - to musiało się dobrze sprzedać.

Duży wpływ na sukces miało również to, że Incepcję można odebrać na wielu poziomach. Możemy ją potraktować jako heist film (ale z planem zdecydowanie bardziej skomplikowanym niż np. te luzackiej ekipy Danny'ego Oceana) - to się zawsze sprzedaje, jeśli realizacja jest zadowalająca. Możemy ją też potraktować jako opowieść niedosłowną - w ten sposób zainteresowało się nią jeszcze więcej widzów, a to oznaczało kolejny zysk. Ale więcej o tym nieco później.

Inception to bezsprzecznie blockbuster - budżet w wysokości 160 mln USD, wielkie nazwiska w obsadzie, znany i doceniony reżyser, który ma już na koncie olbrzymie produkcje itp. Nie było miejsca na eksperymenty - ta produkcja miała się zwrócić i zarobić kolejne setki milionów. Przy takim budżecie nie można ryzykować - musi powstać film, który spodoba się przede wszystkim osobom o jak najbardziej przeciętnym guście, by grupa potencjalnych odbiorców była możliwie największa. Nikt nie chciał ryzykować, bo za dużo było do stracenia. Dodajmy do tego wszystkiego, że Incepcja jest przepełniona efektami specjalnymi, a kręcona była na czterech kontynentach - to musiało się udać, bo ewentualna porażka mogłaby zaowocować zwiększonym wskaźnikiem samobójstw w Hollywood. Cały ten wywód można podsumować tym, że z racji bycia blockbusterem nie można było po Incepcji oczekiwać niczego nowego, oryginalnego czy nietypowego, bo było ryzyko, że to się nie sprzeda. A jednak dostaliśmy coś nietypowego.

Można powiedzieć, że Inception cierpi na swoiste rozszczepienie osobowości. Jak już wspomniałem, można ten film odebrać jako produkcję bardzo dosłowną i po wyjściu z kina zastanawiać się czy Cobb obudził się ze snu i naprawdę udało mu się w końcu wrócić do dzieci. Taki odbiór jest jak najbardziej satysfakcjonujący - skomplikowana, ale (wystarczająco) poukładana fabuła, efektowna realizacja. W naszych czasach często więcej nie potrzeba, by film został hitem. Incepcja te warunki spełniła, producenci i inwestorzy zostali uratowani i mogli odetchnąć z ulga. Blockbuster zasłużył na swoje miano, wszyscy są szczęśliwi. Niczego więcej nie mogliśmy oczekiwać, a jednak dostaliśmy. Bo przecież ten film można interpretować na kilku poziomach. Zamiast zastanawiać się czy Cobb się obudził, możemy się zastanawiać czy przez cały film nie tkwił w swoim limbo, bo przecież dostawaliśmy wiele sugestii, że właśnie on cały czas śni. Możemy też pójść jeszcze dalej - Cobb śni, że istnieje świat w którym można wchodzić do snów. To by tłumaczyło czemu urządzenia, do których podłączali się bohaterowie, były tak proste i wręcz symboliczne. Po prostu Cobb (który nie potrafił sobie poradzić z utratą żony (a czy w ogóle jego żona kiedykolwiek istniała?) - po jej śmierci czy po prostu zakończeniu związku) chciał sobie poradzić z tym wszystkim we śnie. Podświadomość podpowiedziała mu rozwiązanie, wytworzyła cały świat, w którym mógłby zaznać ulgi. Taka interpretacją jest "nieco" głębsza, a przede wszystkim ciekawsza niż zastanawianie się czy bączek na stole miał się właśnie przewrócić czy nie.

Ale to wszystko i tak były interpretacje dosłowne, a istnieje możliwość potraktowania całego filmu jako metafory. Można Incepcję potraktować jako opowieść o kinematografii, o tworzeniu filmu. Im więcej się nad tym zastanawiamy, tym bardziej wydaje się to wszystko logiczne - każdy z bohaterów pełni jakąś funkcje. Mamy reżysera, scenarzystę, aktora, producenta. Otrzymaliśmy niezwykłe studium dzieła filmowego. Wiele razy w filmie zwracana była uwaga na to, że nawet małe niedopatrzenie może spowodować wybudzenie się śniącej osoby. A czy nie jest podobnie z filmami? Czy nie wystarczy czasem jeden słaby aktor czy koszmarny zwrot akcji, żeby zepsuć cały misternie budowany klimat? To tylko jeden z przykładów. Teoria nie jest moja, więcej możecie o niej przeczytać tutaj. Zdecydowanie polecam.

Gdybym chciał się skoncentrować na drobiazgowej interpretacji, to ten tekst musiałby być dużo dłuższy, ale nie o to tu chodzi. Istotne jest to, że Incepcję można odbierać na co najmniej kilku poziomach i, co zdecydowanie najważniejsze, niezależnie od wybranego poziomu ma sens. Możemy się zachwycać realizacją, możemy zgłębiać możliwości jakie dają nam sny i jak wpływają na naszą rzeczywistość, a możemy spróbować wniknąć w umysł Nolana i spróbować zrozumieć czym dla niego jest kino. A pamiętajmy, że cały czas mówimy o blockbusterze! I właśnie dlatego dla mnie Incepcja jest awangardą we współczesnym Hollywood. Bo Nolanowi udało się przemycić niesamowicie ciekawy, inspirujący i głęboki film pod płaszczykiem blockbustera. Ale nie jest tak, że osiągnął on już tyle, że mógł sobie pozwolić na to, iż Incepcja okaże się niewypałem, którym jednak zachwyci się grupka intelektualistów i geeków. Nie! Jego film z pewnością zadowolił najzwyczajniejszych zjadaczy popcornu, którzy idą do kina by na dwie godziny oderwać się od szarej codzienności i nie oczekują, że ich przygoda z daną produkcją będzie trwała jeszcze długo po opuszczeniu sali kinowej. Stworzył coś dla wszystkich, co w tym przypadku nie jest żadną wadą, bo zależnie od wrażliwości, zainteresowań i wielkości naszej miłości do kina możemy ten odbierać bardzo różnie - tak naprawdę dostaliśmy od Nolana kilka filmów na jednej taśmie.

Mógłbym jeszcze długo pisać o Incepcji, ale chcę jeszcze wspomnieć o jednej sprawie. Cieszę się, że ta produkcja ma więcej niż jedno przesłanie i nie są to przesłania rodem z innych blockbusterów (np. Transformers: "Nie zadzieraj z wielkimi robotami"), a coś naprawdę dającego do myślenia. Moim ulubionym jest to, ze katharsis przeżyte we śnie może być równie ważne i satysfakcjonujące jak to przeżyte na jawie. I nieważne, czy myślimy w tym momencie o oczyszczeniu, którego doświadczył Robert Fisher (któremu miała być zaszczepiona pewna idea), Dominic Cobb (który uporał się ze swoimi wewnętrznymi problemami) czy my sami.

Mam wielką nadzieję, że Incepcja zapoczątkuje pewne zmiany w Hollywood. Że w końcu będzie więcej wysokobudżetowych filmów, które są o czymś, i w których najistotniejsza nie jest perfekcyjna realizacja, chwytliwe one-linery i gwiazdy z pierwszych stron gazet. Nolan udowodnił, że da się stworzyć inteligentny film, który zadowoli naprawdę dużą grupę osób, i że blockbuster wcale nie musi się tylko koncentrować na czystej rozrywce. Udowodnił, że ludzie chcą myśleć, chcą interpretować - trzeba im tylko dać na to szansę.

Go to page: 1 2

Tags: felietonowy tygodnia początek, cykl: ftp, filmy, hollywood, blockbustery, incepcja, inception, awangarda, demotywatory.pl, sny, christopher nolan, danny ocean, heist film, budżety, kino, kinematografia, transformers, dominic cobb

Your rating:

Please login!

ALL COMMENTS

Łukasz Wasilewski | 2011-01-18, 09:41

Obi-Mace Kenobi - jakie sa przeslanku ku temu, ze upadl? Moim zdaniem nie ma zadnych i chociaz autorzy w pozostawili nas w niepewnosci, to raczej dosc oczywiste jest, ze mielismy myslec, ze baczek sie nie przewroci. Zreszta to czy sie przewrocic tak naprawde jest niestotne - nie warto tak splycac tego filmu.

A co do nieszczesnego blockbustera, to widze, ze naprawde bede musial napisac tylko o tych strasznych i obcych slowach caly felieton;)

Obi-Mace Kenobi | 2011-01-18, 02:01

Ciekawe spojrzenie na film, chociaż osobiście przedkładam analizowanie fabuły, która widzimy na ekranie nad analizowanie czego metaforą może być. Osobiście uważam, że bączek na końcu upadł i jest ku temu kilka przesłanek.
Co do strony technicznej tekstu, to nie uważam się za jakąś konserwę w sprawach języka, ale mimo tego sądzę, że blockbuster nie jest jakimś mocno rozpowszechnionym słowem w żargonie filmowym i "przebój kawowy" wg mnie nic by nie psuł, a nawet pasował lepiej. To, że potencjalny odbiorca zna słówko nie powinno być wyznacznikiem jego użycia, tylko to czy faktycznie brzmi lepiej od polskiego odpowiednika i w tym wypadku wg mnie ten warunek nie jest spełniony. Co do pozostały wyrazów to mi nie przeszkadzały.

Łukasz Wasilewski | 2010-11-20, 19:22

Geekom, blockbusterom itp. postanowilem poswiecic caly moj nastepny tekst z cyklu FTP;) Moze to cos nieco rozjasni.

A jesli o chodzi o zmiany w Hollywood, to nie chodzi mi o wiecej filmow podobnych do Incepcji pod wzgledem gatunku czy fabuly, a raczej podobnych ze wzgledu na mozliwosci wielu interpretacji i tego, ze faktycznie zmuszaja do myslenia.

Lara Notsil | 2010-11-20, 12:05

Nie znam ani jednego z trzech słów tu występujących i o których mowa. Też nie rozumiem zachwytu ani mody na wstawianie obcojęzycznych słówek:D (Nadiru nie myl zapożyczeń czy tam jak mówi się na słowa, których szukamy w słowniku wyrazów obcych a są wyrazami, które zagościły na stałe bo żyje na tym świecie 27 lat i ani razu nie słyszałam, żeby ktokolwiek: dziennikarz, krytyk filmowy, znajomi... używali "blockbuster”). Na jeżyku polskim uczyli mnie o czarnym filmie, na warsztatach też mowa była o czarnym filmie jak i o jeszcze innym zwrotach, któ®e jak najbardziej mają polski odpowiednik. Niedługo będziecie wypowiadać się jak Cichopkowa w programie „…niezapomnianych filmów” : „jej body language”. Nie rozumiem też ataku na ludzi, którzy poprosili Was o wyjaśnienia;/ Dobrze, że to nie ja prosiłam bo znowu by się mi oberwało:D

Co do filmu jeszcze nie oglądałam. Dziwi mi jednak w tym tekście, że autor ma nadzieję na zmianę Hollywood... bardziej powinien mieć nadzieję, że zacznie powstawać więcej filmów surrealistycznych. Nie sądzę, że autor chciałby aby wszystkie filmy miały w sobie coś surrealistycznego:D

Jedi Nadiru Radena | 2010-11-19, 22:03

A tak w ogóle - bo mooocno odjechałem od tematu - słusznie prawi Łukasz o "Incepcji". Film daje po szarych komórkach, jak mało który blockbuster, i rzeczywiście można go rozpatrywać na co najmniej kilka płaszczyznach*. Ale na ten z metaforą o filmie bym nie wpadł ;)

*Co u Nolana jest standardem. "Prestiż" i dwa jego Batmany w równym stopniu pchają widza do przemyśleń, i w równym stopniu widz ów może się zadowolić tylko ich czysto wizualno-dźwiękową stroną. Ja sam jestem akurat wielkim fanem tego typu filmów, tym bardziej, że, wbrew pozorom, wcale niełatwo coś takiego nakręcić :)

Jedi Nadiru Radena | 2010-11-19, 21:58

Zastanawiam się, o co tyle krzyku. O dwa słowa - blockbuster i one-liner - z których tylko to drugie może być ewentualnie niezrozumiałe? Ja rozumiem, że powszechnie znane słowo blockbuster można zamienić na "przebój kasowy", a one-liner na "dosadny jednozdaniowy żart", ale autor postanowił tego nie czynić, pewnie dlatego, by tekst był - nomen omen - bardziej przejrzysty. Tak, przejrzysty, ponieważ "przebój kasowy" ani żadna modyfikacja tego słowa nie są w stanie oddać esencji jedynego w swoim rodzaju wyrazu blockbuster. To tak, jakbyś próbował wymyślić polski odpowiednik słowa "weekend", zresztą już mocno zakorzenionego w j. polskim. Bo co, wymyślisz "koniec tygodnia"? Koniec tygodnia to może być niedziela, może być niedziela i sobota, tak więc znowu nam ginie precyzja.

Odnośnie "heist film". Nie jest przypadkiem, że Łukasz podpiął pod te słowa link do hasła w Wikipedii. Można nie wiedzieć, co to jest "heist film", tak jak można nie wiedzieć, co to jest "film noir" - ale to, że czytelnik czytający tekst traktujący o filmie, może nie znać* tych terminów, nie znaczy, że autor ma automatycznie tłumaczyć ich znaczenie (nie mają bowiem żadnego polskiego odpowiednika, który można wstawić zamiast nich).

Ale skoro już ktoś zapytał - heist film to po prostu film o skoku na bank czy inne miejsce, w którym ktoś trzyma coś cennego. Albo inaczej: film o złodziejach, którzy muszą się gdzieś wkraść, żeby coś ukraść. Albo jakoś tak ;)

Jeszcze w kwestii wstawiania obcojęzycznych zwrotów. Kiedyś była to łacina, kiedy indziej francuski, teraz jest angielski, lingua franca (o, kolejne obcojęzyczne słówka :P) współczesnego świata. Czy autor musiał z nich korzystać? Może i nie. Ale skorzystał, i, biorąc pod uwagę, że są to jednak słówka wyjątkowo znane, nie widzę powodu, dla którego miałby tego nie uczynić. A że ktoś nie wie, co oznaczają? Patrz wyżej, na fragment z gwiazdeczką :)

vaderątko | 2010-11-19, 08:27

I taka prośba co oznacza heist film? bo internetowy słownik wyjaśnia mi, ze heist to skok:D

vaderątko | 2010-11-19, 08:23

Nie rozumiem tego ataku na tralalala. Akurat ma rację. Nie każdy zna angielski. Są ludzie, np. ja, który zna niemiecki i włoski a angielski tyle co z piosenek. Także ja musiałem sprawdzic sobie co oznaczają te słowa. Jakież było moje zdziwienie, że nie trzeba było kombinować z odnalezieniem polskiego odpowiednika. Nie wiem skąd takie zauroczenie ludzi do wstawiania obcojęzycznych słów. To jakaś taka moda? Czy chęć udowodnienia ludziom, z którymi się przebywa, czy w tym przypadku, którzym Was czytają, ze są debilami, bo muszą sprawdzać o co chodzi?

Maciej Szczepański | 2010-11-18, 13:45

http://vader.joemonster.org/upload/zit/4722821a31e786inceptionxzibit.jpg

Tyle ode mnie ;)

Łukasz Wasilewski | 2010-11-18, 13:42

No fakt;) Ale w Schabach staramy sie promowac jezyk polski i dlatego ostatnio zamiast "fake" mowimy "zmylka internetowa". Mam nadzieje, ze sie to przyjmie:P

Jedi Nadiru Radena | 2010-11-18, 13:13

Łukasz - zapomniałeś przeprosić za katharsis, w końcu to też niepolskie słowo :P

Łukasz Wasilewski | 2010-11-18, 12:47

Przepraszam rowniez za geekow;)

tralalala | 2010-11-18, 10:14

Jakie to jest tandetne. Niedługo zamiast mówić/pisać bułka z masłem bedzie mówić/pisać piece of cake. Naprawdę tak trudno znaleźć odpowiednik do słowa blockbuster? one-linery ? No matko kochana. jesteście aż tak cool, że nie potraficie found polskiego odpowiednika?

JackRipper | 2010-11-18, 02:53

Ciekawe;-) Ale czy to coś zmieni w Hollywood? Nie sądzę.

dżaba dehat | 2010-11-17, 11:48

o ja... znowu jakies interpretacje z dupy.

Rtet | 2010-11-15, 20:24

Ciekawe... Chyba bede musial ten film jeszcze raz obejrzec, bo ja sie tylko zastanawialem nad tym "pierwszym poziomem" i czy baczek przestanie sie krecic. Ale zgadzam sie, ze oby powstawalo wiecej takich filmow.