english

Main Page > Articles > Felietonowy Tygodnia Początek > Karen Traviss kontra fani

Karen Traviss kontra fani

2010-11-02, 14:23 w Articles > Felietonowy Tygodnia Początek

1410

Krzysztof Rewak

Rating: 4.86

Go to page: 1 2 3

Karen Traviss.

Nazwisko tej brytyjskiej powieściopisarki wywołuje skrajne emocje wśród większej części fanów Gwiezdnych wojen, a w szczególności wśród miłośników Boby Fetta i Mandalorian. Jedni nazwą ją najlepszą autorką, która kiedykolwiek została zatrudniona do pracy nad gwiezdowojennymi książkami, inni będą siarczyście klęli, twierdząc i dowodząc, że zniszczyła ona ich pasję. O pani Traviss można powiedzieć wiele, gdyż wiele wprowadziła do odległej galaktyki przez ostatnie sześć lat, by później niespodziewanie zniknąć, wywołując oburzenie jedynych i oddech ulgi u drugich. W Polsce również znajdziemy głosy wyrażające wszystkie możliwe stosunki wobec Karen Traviss, a wszystko wywodzi się z poglądów fanów na rozwój tematyki Mandalorian, którą to autorka podjęła w większości swoich prac. Jak zatem wygląda sytuacja Karen Traviss na arenie polskiego fandomu?

Komandosi Republiki, Komandosi Imperium, Dziedzictwo Mocy, Wojny klonów... Książek opatrzonych na okładce podpisem Karen Traviss wydano w sumie dziesięć, z czego aż dziewięć w Polsce. Jej debiutem był Bezpośredni kontakt z 2004 roku, który opisywał militarną akcję sklonowanych republikańskich komandosów na Qiilurze. Wbrew pozorom nie była to adaptacja gry komputerowej o tym samym tytule (LucasArts wydał ówcześnie FPSa Republic Commando), gdyż powieść opisywała przygody innych bohaterów w innych realiach. Poznaliśmy wtedy Drużynę Omega i padawankę Etain Tur-Mukan, którzy stali się bohaterami kolejnych książek z cyklu Komandosi Republiki. Bezpośredni kontakt został bardzo ciepło przyjęty przez fanów, również w Polsce. Ludzie zachwycali się utrzymaniem klimatu gry, ciekawymi bohaterami, realistycznie oddanymi warunkami wojny - podobno pani Traviss przed przystąpieniem do pisania poświęciła liczne godziny, by poznać i zrozumieć wojenne realia na przykładzie zmagań amerykańckich żołnerzy w Iraku.

Otrzymaliśmy książkę będącą prawdziwym powiewem świeżości w galaktyce Gwiezdnych wojen. Żołnierze Wielkiej Armii Republiki zaczęli być czymś, a raczej kimś więcej niż tylko bezdusznymi klonami w białych zbrojach, a nawet fani Mandalorian otrzymali prezent w postaci pojawienia się Gheza Hokana, mandaloriańskiego najemnika z Watahy Śmierci, występującego jako jeden z przeciwników głównych bohaterów. Powiedzenie mówi, że prawdziwy Polak potrafi narzekać na wszystko, więc pojawiły się również głosy niezadowolenia z wprowadzenia do lektury licznych wojskowych terminów i zwrotów czy też nadużywania mandaloriańskich i huttyjskich przekleństw przez żołnierzy. Niektórym nie spodobała się również wizja wolnych klonów, które nie są identyczne ze sobą czy też oryginałem, a w Bezpośrednim kontakcie wyraźnie było widać w jakim kierunku zmierza pani Traviss.

Dalsze części Komandosów Republiki nie zyskały już tak pozytywnych opinii jak pierwszy tom. Potrójne zero, Prawdziwe barwy i Rozkaz 66 coraz bardziej koncentrowały się na społecznych i rodzinnych problemach klonów, opisując przygody komandosów, ale także ich nowych przyjaciół i adoptowanych rodzin. Pojawiły się głosy krytykujące autorkę za zaprzestanie utrzymywania klimatu gry, rozciąganie wątków i brak solidnej akcji; podobno komandosi byli komandosami jedynie z tytułu. Nie mogę się zgodzić z tymi słowami, gdyż moim skromnym zdaniem opowieść o drużynie Omega jest jedną z najlepszych serii książkowych w całym uniwersum Gwiezdnych wojen. Po zakończeniu Nowej ery Jedi w 2003 roku, Del Rey nie zaoferował mi nic oprócz serii Dziedzictwo Mocy, co zaciekawiłoby mnie w większym stopniu. Komandosi łamali konwencję, bo książek tych nie dało się sklasyfikować do jednego gatunku; najlepszym określeniem najpewniej byłoby coś w rodzaju fantastycznonaukowej militarnej sagi rodzinnej z elementami powieści psychologicznej, dramatu społeczno-cywilizacyjnego i romansu, a to zdecydowanie odbiegało od schematycznych gwiezdnowojennych powieści. Okazało się jednak, że całe rzesze fanów nie oczekują od Gwiezdnych wojen nic wybitnego i każde wysunięcie się ponad standard traktują jako zbrodnię.

Książki Karen Traviss (chronologicznie wg daty wydania w USA)

#	Tytuł	Seria	Rok
1	Bezpośredni kontakt	Komandosi Republiki	2004
2	Potrójne zero	Komandosi Republiki	2006
3	Braterstwo krwi	Dziedzictwo Mocy	2006
4	Poświęcenie	Dziedzictwo Mocy	2007
5	Prawdziwe barwy	Komandosi Republiki	2007
6	Revelation	Dziedzictwo Mocy	2008
7	Wojny klonów	Wojny klonów	2008
8	Rozkaz 66	Komandosi Republiki	2008
9	Żadnych jeńców	Wojny klonów	2009
10	Legion 501	Komandosi Republiki	2009

Równolegle do pisania o przygodach klonów, Karen Traviss zajmowała się cyklem Dziedzictwo Mocy. W założeniach była to luźna kontynuacja Nowej ery Jedi, której akcja rozgrywa się czterdzieści lat po zniszczeniu Gwiazdy Śmierci (sześć dekad po wojnach klonów), a fabuła koncentruje się na Jacenie Solo oraz jego powolnym procesie przejmowania władzy w galaktyce i wpadaniem w objęcia Ciemnej Strony. Wydawnictwo zastosowało ciekawy manewr związany z podziałem tomów cyklu, gdyż serię rozpisano na dziewięć książek, które łatwo można było podzielić na trzy trylogie. Pierwszy, czwarty i siódmy tom (wstępy do każdej trylogii) przypadły Aaronowi Allstonowi (X-wingi, Nowa era Jedi: Linie wroga), trzeci, szósty i dziewiąty miał napisać Troy Denning (Gwiazda po gwieździe, Mroczne gniazdo), a drugim, piątym i ósmym zajęła się właśnie Karen Traviss. Osobiście uważam, że to właśnie ona napisała najlepsze części Dziedzictwa Mocy, chociaż wielu się ze mną nie zgodzi. Sztandarowym argumentem przeciwników pani Traviss będzie fakt, iż w każdej jej książce powracał znikąd Boba Fett, a Mandalorianie odgrywali wielką rolę, chociaż panowie Allston i Denning w ogóle o nich nie wspominali. Moglibyśmy odwrócić kota ogonem i powiedzieć, że Allston wciąż tylko koncentrował się na problemie koreliańskim i stacji Centerpoint, a Denning wyciągał przy każdej okazji Hapan, ale czy kogokolwiek to przekona? Dziedzictwo Mocy miało pokazać drugą galaktyczną wojnę domową z rożnych perspektyw i zróżnicowanie autorów bardzo w tym pomogło.

Tutaj muszę wspomnieć znów o Mandalorianach. W Komandosach Republiki głównymi bohaterami były klony, które podczas treningów zostały nauczone mandaloriańskiej kultury. Ich opiekun, najemnik Kal Skirata, również być zatwardziałym Mando, z czasem pojawiło się więcej wojowników, a akcja książek w końcu zaczęła rozgrywać się na Mandalorze. Dziedzictwo Mocy natomiast opisywało życie Boby Fetta po siedemdziesiątce oraz życie prostych Mando, którzy mieli odwrócić koleje wojny domowej. Właśnie przez twórczość Karen Traviss jakoś zacząłem interesować się i lubić tych zakutych w pancerze wojowników z hełmami z charakterystycznym wizjerem w kształcie litery T. Spodobało mi się szerokie przedstawienie ich kultury, całkiem sprawnie przedstawiona panorama mandaloriańskiego społeczeństwa czy też rozwinięty język Mando'a. Ośmielę się nawet powiedzieć, że chciałbym, aby ktoś kiedyś tak odgrzebał moich ulubionych Yuuzhan Vongów i rozwinął wszystko, co z nimi związane w podobny sposób, co Karen Traviss.

Wydawać by się mogło, że fani Mandalorian ucieszą się z twórczości pani Traviss. Do tej pory ich ulubieńcy byli przedstawieni jedynie pokrótce w filmach, przemknęli przez komiksowe Tales of the Jedi, na chwilę ukazali się w Jednoczącej Mocy Jamesa Luceno, a ich jedyne większe wystąpienie to bitwa o Galidraan w komiksie Jango Fett: Łowy. Okazało się jednak, że tak dokładne przedstawienie mandaloriańskiej kultury podobno zniszczyło mit tajemniczych wojowników, których kochały tysiące fanów. Zabójczy najemnicy stali się nagle spokojnymi rolnikami wiodącymi swoje spokojne żywota na Mandalorze, jednak najbardziej wszystkich chyba zabolało przedstawienie siedemdziesięcioletniego Boby Fetta w Dziedzictwie Mocy. Fetta przedstawiono tam jako schorowanego dziadka, który wciąż wspomina swojego tragicznie zmarłego ojca, co zostało uznane przez wielu jako zniszczenie wspaniałej postaci. Znów nie mogę się zgodzić z przeciwnikami Karen Traviss - dlaczego wszyscy narzekają na biegającego niczym młodzieniec sześćdziesięcioletniego Luke'a Skywalkera w Piekle Deninnga, a o dziesięć lat starszy Boba Fett nie może nawet przejawiać odrobiny procesów starzenia się? Rozumiem, że wokół Fetta zdążyła narodzić się legenda, ale czy nie wydaje się to... śmieszne? Jeżeli fan narzeka na zmieniającą się z upływem czasu postać to coś zaczyna być nie tak.

Wojny klonów Karen Traviss nie były już tak kontrowersyjne jak dwie poprzednie serie, gdyż autorka porzuciła swoich ukochanych Mandalorian i komandosów na rzecz zwykłych klonów. Pierwsza część była książkową adaptacją kinowego pilota serialu The Clone Wars, która udała się nad wyraz dobrze, a drugiej, Żadnych jeńców, nie miałem jeszcze okazji przeczytać. Traviss może niektórym niszczyć światopogląd poprzez przedstawianie różnych rzeczy w innym świetle niż inni robili to dotychczas, ale nie można jej zarzucić braku umiejętności pisarskich. Jej wszystkie gwiezdnowojenne powieści reprezentują ze sobą bardzo wysoki poziom techniczy, a czyta się je z przyjemnością. Nawet liczne sceny obyczajowe są ciekawe, a brak konkretnej akcji wcale nie spowalnia czytelnika. To nie tak, że pierwszą książkę napisała już genialną, gdyż jej warsztat był kształcony w jej autorskiej serii The Wess'har Wars, za którą zamierzam się wkrótce zabrać.

Sierpień 2009 roku. W sieci ukazała się krótka notka, w której autorka zapowiedziała, iż druga część Komandosów Imperium będzie jej ostatnią powieścią w świecie Gwiezdnych wojen. Oznaczało to skasowanie z planu wydawniczego książki o Bobie Fetcie, której akcja miała rozgrywać się już po drugiej galaktycznej wojnie domowej, a także planowanego przewodnika po militariach. Wkrótce okazało się, że światła dziennego nie zobaczy nawet sequel Legionu 501. Karen Traviss oficjalnie potwierdziła swoje odejście od odległej galaktyki, wywołując skrajne emocje w środowiskach fanowskich. Mnie wiadomość ta zmartwiła, a z kolei wielu cieszyło się przez kilka tygodni. Tak drastyczna decyzja była odpowiedzią autorki na pojawienie się Mandalory w serialu The Clone Wars, wprowadzenie frakcji Nowych Mandalorian oraz liczne retconowanie jej twórczości, by wyprostować serialowe nieścisłości.

Karen Traviss należy do trójki moich ulubionych gwiezdnowojennych autorów. Wspaniale umiała pokazać brutalne realia wojen klonów i drugiej galaktycznej wojny domowej, a przedstawienie mandaloriańskiej kultury spowodowało, że wreszcie polubiłem Mandalorian. Autorka otworzyła okno i wpuściła powiew świeżości to zatęchłej galaktyki Gwiezdnych wojen, jednak wielu tego nie doceniło, twierdząc, że wiatr poprzewracał ich domki z kart, które ustawiali przez trzydzieści lat. No bo przecież Boba Fett zawsze musi być niepokonany i nieśmiertelny, a kto by pomyślał, że Mandalorianie pokroju Kala Skiraty potrafili odczuwać uczucia? Myślę, że niektórzy biorą to wszystko zbyt poważnie, by rozluźnić się, usiąść w spokoju i przeczytać dobrą książkę.

Go to page: 1 2 3

Your rating:

Please login!

ALL COMMENTS

smajlush | 2012-01-26, 20:22

Podpisuję się pod tekstem rękami, nogami i czymtam się jeszcze da, oprócz początku drugiej strony, opini o skapcaniałych Komandosach, z którą autor się nie zgadza - a ja tak. Muszę się też podpisać pod komentarzem Sellera, który powiela moją opinię o Komandosach. No i szkoda, że Karen odeszła przez TCW. No, ale przynajmniej swój honor ma.

X-Yuri | 2011-02-15, 20:53

Skupię się na pierwszym akapicie 3 strony tego tekstu, mianowicie zniszczeniu Mandalorian przez Karen.
Absolutnie się z tą tezą stawianą przez niektórych nie zgadzam, a nawet więcej, stawiam tezę odwrotną: Karen Traviss STWORZYŁA Mandalorian. Ambitne stwierdzenie, prawda ? 'Mandalorianie okresu okołofilmowego' pojawiają się w kilku raptem pozycjach (wymienione przez autora Jango Fett: łowy, i niewymienione przez niego, dwa stare zeszyty Marvelów, gdzie znaleźć można było Fenna Shyse i Mandalorę. A w jednoczącej Mocy ich pojawienie było całkiem "niezobowiązujące".), co tam można było zniszczyć ? Karen wzięła znane drobinki informacji jakie istniały i wplotła je w fundamenty świata Mandaloriańskiego który zaczęła tworzyć, gęsto i często nawiązując do starych źródeł, wyjaśniając nieścisłości (Boba=Jaster ?). Osobiście częściej niż o Mandalorian słyszę oskarżenia o zniszczenie Boby, a ten, w przeciwieństwie do Mando`ade, był opisany dość dobrze w kilku źródłach (Trylogia wojen łowców nagród, opowiadania w zbiorach opowiadań) a w masie innych się pojawiał jako "zimny bad guy". Ja tego bad guya polubiłem, kiedyś się wspomnianą trylogią zachwycałem, a pierwsze SWK jakie zakupiłem (via Allegro) to były cztery numery które zawierały historyjki z Bobą... i mi się "Nowy", a właściwie "Stary" (w sensie ilości lat.) Boba podoba, bardzo. Ale to już podejrzewam kwestia gustu : >
Dziedzictwo Mocy lubię... najchętniej wracam (i czytam fragmenty) wszystkich pozycji Karen, oraz Piekła i Invincible... ale nie o tym chciałem. Problem z Mandalorianami w Dziedzictwie nie jest problemem z Karen, ale z dwójką pozostałych autorów. Powinno być między nimi większe zgranie, i pisanie (choćby epizodycznie!) o "konikowych" tematach współautorów. Wtedy nie było by marudzeń na "znikające wątki" : P
Do mnie styl książek Karen trafia doskonale, i niezwykle żałuję że odeszła. Przede wszystkim smuci niedokończenie historii Komandosów, ale i fakt, że przewodnik po wojskowości zostanie napisany przez kogoś innego wydaje się... niepozytywny.

...odbiegając zaś od tematu ściśle dotyczącego Karen, to nie rozumiem, dlaczego, w porównaniu z marudzeniami na nią, prawie nikt nie oskarża KOTORa (gry, komiks) o niszczenie Mandalorian. To przecież te źródła zrobiły z dumnych, honorowych wojowników (pojawiających się w The Sith War) grupę pełną pospolitych przestępców, bandytów, osób bez Honoru.

I kompletnie odbiegając od tematu, to co z Mando zrobiła Karen, a to co zrobiło z nimi TCW, to... szkoda słów. (Wbrew pozorom, sympatykiem TCW jestem, ba, odcinki z Mando i Bobą mi się bardzo podobały ; P)

net19 | 2011-02-04, 14:04

jestem wściekły że nie będzie już komandosów imperium

Caedus | 2010-12-09, 20:19

Sama postać Fett'a i ukazanie Mandalorian w serii mi nie przeszkadzało. Bardziej to, że w częściach Allstona i Denninga nie dało się wyczuć ich obecności, co nie miało miejsca z wątkami prowadzącymi przez obu panów. Nie wiem czy to wina komunikacji pomiędzy tą trójką, ale coś przyczyną musiało być (tym bardziej, że dopiero od Furii można znaleźć motywy Mando). Dwie pierwsze części podobały mi się, ale niestety Revelation mnie trochę zawiodło po znakomitych poprzedniczkach. Prowadzenie wątku Caedusa i konfliktu galaktycznego mnie tam za bardzo nie przekonało. Ważną cechą jej prac w Legacy jest masowe uśmiercanie znanych bohaterów (Thrackan, Mara, Pellaeon), jednocześnie faworyzując Mandalorian, którzy w jej tomach są... nie do zabicia (dla przykładu Caedus, który podstępnie ląduje na Bloodfinie dostaje baty od pierwszego spotkanego Mando...). Podsumowując cieszę się, że nie pisała części pisanych przez Denninga, bo Legacy mogłoby skończyć się zabiciem Caedusa przez Mandalorian :).

Co do ekranizacji, to w zasadzie był to popis techniczny kunsztu Traviss. Tylko zastanawia mnie to, co by z tego powstało, gdyby nie miała wyraźnych wytycznych, wprowadzonych przez film.

Mówiąc ogólnie jest dobrą autorką, ale nie taką, która zasłuży na moją pamięć po latach.

Mr. palpatine | 2010-11-12, 14:44

Naprawdę mi szkoda, że nie zobaczymy już Komandosów Imperium, a kiedy usłyszałem o tej powieści o Bobie to już zupełnie się załamałem . Ech
to mi zepsuło humor na najbliższy tydzień.

MistrzSeller | 2010-11-11, 19:38

Jeśli chodzi o Dziedzictwo Mocy to książki Traviss ( a przynajmniej braterstwo krwi i Poświęcenie) były świetne. Niestety o komandosach nie można tego powiedzieć. Potrójne zero i prawdziwe barwy ciągną się w nieskończoność. Wszelkie urealnienia świata SW i pokazanie zwyczajnego życia pojawiły się w Dziedzictwie Mocy. Tam były one dobrze pokazane i nie były monotonne. W dodatku w LotF autorka nie przesadzała z ilością bohaterów, co było nagminne w komandosach. Łatwo się tam pogubić, kto jest kim (zwłaszcza wśród klonów). Praktycznie większość komandosów (od II części) to narzekania na to jakie klony są biedne, a Jedi jacy źli. W dodatku brakowało strasznie klimatu gry. Bezpośredni kontakt był świetnie napisany i wniósł powiew świeżości, ale jego kontynuację to sporo totalnie nie potrzebnych bohaterów, nudne rozmowy i monotonia. Szkoda zmarnowanego potencjału pierwszej części.

S3rek | 2010-11-11, 15:06

Jak najbardziej zgadzam się z autorem tekstu. Jestem wielkim fanem twórczości Karen Traviss. Sposób w jaki ukazała wojny klonów był bardzo realistyczny i brutalny, pokazała wojnę jako brudną gierkę bo też tak powinna ona być. Żałuję, że musiała się wycofać jednak rozumiem tę decyzję, która na pewno nie była dla łatwa.

PS. To jest właśnie kolejny przykład jak serial TCW niszczy realia Gwiezdnych Wojen

Krzysztof Rewak | 2010-11-04, 15:57

crownsith, niestety już odeszła definitywnie, zabierając ze sobą powieść, która miała skupić się na postaci Boby Fetta, a także drugą część Komandosów Imperium. :(

crownsith | 2010-11-04, 09:09

Powiem tyle, jeżeli faktycznie odchodzi z Gwiezdno Wojennej galaktyki to faktycznie wielka szkoda... :-(

Sharn | 2010-11-03, 23:36

U mnie pod tym tekstem podpisuje się 40% kończyn, bo na razie zaliczyłem tylko 4 pozycje pani Karen. Bezpośredni kontakt mnie co prawda zmulił i uważam go za średnioumiarkowanego gniota. Nawet przez to pominąłem Potrójne zero i przeczytałem od razu Prawdziwe barwy, które też mają swoje wady i mogą przynudzić, ale jednak potrafiły już zaszczepić ciekawość do Mandalorian. Natomiast Braterstwo krwi i Poświęcenie to najlepsze części z cyklu Dziedzictwo Mocy i przemawia do mnie droga wybrana przez autorkę, a dziadek Boba daje radę.
Osobiście uważam za wielką stratę dla uniwersum odejście KarenTraviss. Krok ten pokazał jeszcze jedną ważną rzecz - zero poszanowania dla pracy autorki i olewanie fanów - bo po jasną cholerę było dopuszczać do druku książki z tak przedstawionymi Mandalorianami, skoro w serialu prezentowani są oni inaczej. W końcu, po tylu latach wypracowywania w miarę spójnych realiów, takie zdarzenia nie powinny mieć miejsca. Kolejny raz okazuje sie, że liczy się przede wszystkim potok zielonych, szeleszczących papierków, a nie samo źródło, które te papierki wydaje. No ale to oczywista oczywistość.

Jedi Nadiru Radena | 2010-11-03, 22:15

Nie mogę się pod tym tekstem podpisać obiema rękami i nogami, niestety. Ale nie mogę tylko dlatego, że przeczytałem połowę z 10-tki Karen Traviss - ta połówka wystarczy mi jednak do tego, żeby się podpisać przynajmniej jedną ręką i jedną nogą :)

Argumenty przeciwników Karen w większości są dość śmieszne i myślę, że Krzysiek to świetnie i krótko wypunktował. Tyle słyszymy ciągłych narzekań fanów, że mało mamy w SW oryginalności, że każda kolejna historia to odgrzewany kotlet itp. itd., a gdy pojawiła się Karen ze swoim kompletnie świeżym podejściem do Star Wars, nagle okazało się, że oryginalność jest be i tak naprawdę to my nie mamy nic przeciwko tym przysłowiowym kotletom. Gdzie w tym logika?