Artykuł zgłoszony do Nieustającego Konkursu Star Wars Extreme (10-12.2009)

Powieści, albumy, przewodniki oraz komiksy to w świecie Star Wars jedne z najważniejszych produktów kreujących nasze ulubione uniwersum. Niezliczone ilości informacji zawarte w tego typu publikacjach służą fanom sagi do poszerzaniu wiedzy z "odległej galaktyki". Dzięki wydawnictwu Amber również fani zamieszkali w Polsce mogą śledzić przygody bohaterów sagi w rodzimym języku.

Gwiezdnowojenna literatura pojawiła się w naszym kraju już w latach 80-tych. Właśnie wtedy ukazały się tzw. wydania klubowe, które dziś są rarytasem dla kolekcjonerów. Na początku lat 90-tych ukazały się jeszcze trzy książkowe adaptacje starej trylogii nakładem wydawnictwa Interart, jednak prawdziwy szturm publikacji z logiem Star Wars na polskie księgarnie jest zasługą warszawskiego wydawnictwa Amber. Istniejący od 1989 roku Amber pod koniec 1994 roku wypuścił na rynek pierwszy tom tzw. trylogii Thrawna, zatytułowany Dziedzic Imperium. Trzyczęściowa seria autorstwa Timothy’ego Zahna na początku lat 90-tych przyczyniła się do wzrostu popularności Star Wars. Warto więc zauważyć, że polski wydawca, publikując cieszące się wśród fanów uznaniem książki Zahna, na początku swojej przygody z SW zachęcił fanów znad Wisły do poznawania dalszych przygód bohaterów kosmicznej sagi. Istniały przecież inne powieści osadzone w uniwersum. Wydawnictwo nie poprzestało publikacji tylko na wspomnianej już trylogii i wkrótce one także znalazły się w ofercie Amberu. Ukazały się między innymi trylogia Hana Solo, trylogia Landa Carlissiana oraz literacka adaptacja starej trylogii. W 1998 roku Amber przygotował nową propozycję dla polskich fanów - na rynku ukazał się pierwszy przewodnik (był to Ilustrowany przewodnik po statkach, okrętach i pojazdach Gwiezdnych wojen).

Lata 1999-2003 należy uznać za swoisty boom na rynku książek SW w Polsce. W tym okresie Amber wydał około pięćdziesięciu gwiezdnowojennych pozycji. Łatwo domyślić się, że do osiągnięcia tego imponującego wyniku przyczyniło się pojawienie Mrocznego widma w kinach. Wydawnictwu należy się wielki plus za to, że nie pozostało obojętne na wzrost zainteresowania gwiezdnowojennymi pozycjami. Godną odnotowania ciekawostką jest fakt zamiany logo na okładkach książek w 2000 roku. Żółty napis Gwiezdne wojny (zdarzały się też inne kolory) został zastąpiony przez oryginalny znak Star Wars, który możemy oglądać do dziś. Nakładem wydawnictwa Amber ukazało się również 19 komiksów. Wydawane były w latach 2002 -2004. Niewątpliwie dużym plusem komiksowych publikacji wydawnictwa była ich twarda oprawa.

Niestety, po okresie dobrej koniunktury na rynku publikacji książkowych, nastał czas kryzysu. Wydany w 2005 roku album filmowy Zemsty Sithów był ostatnią pozycją dla fanów inną niż powieści ze strony Amberu. Od roku 2005 liczba wydanych książek spadała. Najgorsze były lata 2007 i 2008 - przez 24 miesiące ukazało się zaledwie 10 powieści z logiem SW. Rok 2009 zdaje się być zapowiedzią powrotu wydawnictwa do zwiększania liczby publikowanych książek. Co prawda licznik publikacji zatrzymał się na 6 pozycjach, jednak zapowiedź na rok 2010 jest imponująca. W pierwszym półroczu ma ukazać się 6 publikacji.

Przez 15 lat, jakie upłynęły od czasu ukazania się Dziedzica Imperium, wydawnictwo Amber opublikowało (dane z grudnia 2009) 116 powieści, 7 przewodników, 6 albumów oraz kilkanaście komiksów i innych pozycji. Książki z logiem Star Wars przełożyło z języka angielskiego niemal 20 tłumaczy, wśród których największą liczbą przetłumaczonych tomów może pochwalić się pan Andrzej Syrzycki (ponad 40 tłumaczeń), niespełna 30 tłumaczeń ma na koncie Aleksandra Jagiełowicz.

Piętnasta rocznica wydania pierwszej gwiezdnowojennej publikacji przez Amber jest okazją, by dokonać oceny działalności wydawnictwa w tym zakresie. Niewątpliwie Amber w najbardziej znaczący sposób wśród pozostałych wydawców przyczynił się do popularyzacji Star Wars w Polsce. Rekordową liczbą ponad 150 publikacji z logiem Star Wars w chwili obecnej nie może pochwalić się żadne polskie wydawnictwo. Sam fakt, że mimo spadków zainteresowania Star Wars, Amber nieustannie od piętnastu lat wydaje książki, zasługuje na uznanie. Niewiele krajów może pochwalić się jednym wydawcą powieści SW. Wspominając o zaletach działalności wydawnictwa należy wymienić dość szybki przekład książek oraz ich publikację. Oczywiście nowe pozycje mogłyby ukazywać się szybciej, ale powodów do wielkich narzekań raczej nie ma - Polacy otrzymują przetłumaczone nowości najszybciej z narodów nie posługujących się na co dzień językiem angielskim.

Niestety polityka wydawnicza Amberu ma również negatywny wydźwięk. W starszych publikacjach tłumaczenia tekstu nie zawsze zaspokajały oczekiwania fanów. Należy jednak pamiętać, że w połowie lat 90-tych brakowało zorientowanych w temacie tłumaczy, a także dostępu do informacji, z których mogliby oni czerpać wiedzę o uniwersum. Pierwsze wydania książek to również słabej jakości papier (niewiele lepszy od toaletowego) oraz zastosowany w niektórych pozycjach kiepski klej, który był przyczyną rozklejania się książki (dotyczyło to głównie albumów i przewodników). W kolejnych latach uchybienia te uległy poprawie, choć staranność z jaką Amber wydaje kolejne pozycje pozostawia wiele do życzenia. Główną bolączką każdych kolejnych książek, ukazujących się na rynku, jest ogromna liczba literówek pojawiająca się na kartach powieści. Jednak najbardziej irytujące są wpadki "techniczne" wydawnictwa. Wśród nich można wymienić przyciemnione bądź blade kolory na okładkach niektórych książek, błędy w edycji tekstu (brakujący rozdział w Prawdziwych barwach, nieprawidłowy opis Ścieżek Mocy). Trudno również zrozumieć kolejność wydawania książek. Publikacja Nowej ery Jedi ciągnęła się sporo czasu, seria Dziedzictwa została wstrzymana po 7 tomie i odstawiono ją na niemal cały rok.

Wydawnictwo Amber na przestrzeni 15 lat wydawania książek Star Wars w Polsce nie ustrzegło się przed szeregiem błędów. Rzucają one nieco cienia na imponującą liczbę publikacji i wkład w popularyzację Star Wars w Polsce. Można jednak przymknąć oko na te niedogodności, a w razie pojawienia się kolejnych tego typu nieprzyjemności - reagować. Kontakt fanów z wydawnictwem - choć obecnie nie przynosi satysfakcji fanom - może w przyszłości przynieść korzyści fanom sagi i samemu wydawnictwu. Wydaje się, że nadszedł czas wzmocnionego zainteresowania sagą Lucasa i na półkach w księgarniach znów ujrzymy więcej tytułów z logiem Star Wars. Kolejne 15 lat z odległą galaktyką na kartach powieści Amberu? Czemu nie...