"Star Wars" jako fenomenalny produkt

2009-12-14, 00:19 w Articles > Felietonowy Tygodnia Początek

1425

Yako

Rating: 4.67

Go to page: 1 2

Gwiezdne wojny mnie fascynują. Fascynują nie tyle jako film, ale jako fenomen. Coś co stało się ikoną kultury (i popkultury), cytowane w licznych innych dziełach, powielane, będące odniesieniem i... będące jednocześnie “przedmiotem fanostwa”. To są właśnie Gwiezdne wojny - te, które wszyscy uwielbiamy. Saga George’a Lucasa zasłużyła sobie na owo wszechogarniające uwielbienie przede wszystkim tym, że umiejętnie łączy motywy znane z popkultury. Mamy zatem dobro wygrywające ze złem, mamy odzwierciedlony archetyp złego bohatera (jest nawet czarny!). Jest także księżniczka i jest niepokalane poczęcie. Wszystko co znamy z innych dzieł od Biblii poczynając, poprzez mity Arturiańskie, mitologię, a na Sokratesie kończąc, ma swoje miejsce także w Odległej Galaktyce. Bez wątpienia także Gwiezdne wojny są lubiane, gdyż kreują wyraziste postacie, które pomimo tego, że czasem “szare”, w pewnym momencie dokonują wyboru ostatecznego. Przykład? Lando. Przyjaciel Hana Solo, na początku postrzegany jako “ten dobry” - jest w końcu przyjacielem jednego z głównych, pozytywnych, bohaterów - później staje się zły. Tylko na kilkanaście minut jednak, bo potem przyłącza się się do Lei i Chewiego. Jego ostateczne przejście na “dobrą stronę” potwierdzone zostaje w kolejnym epizodzie - Powrocie Jedi - gdzie zostaje mianowany generałem Rebelii. Zresztą zapewne doskonale znacie te filmy, więc nie będę przypominał. Wróćmy jednak do meritum.

Bardzo długo można by się zastanawiać nad fenomenem universum Star Wars i jego miejscem w popkulturze (czy może nawet nie jest to już pop-kultura, ale zwyczajnie - kultura?). Dlaczego Gwiezdne wojny zajmują już miejsce w historii, a wiele innych filmów (których są przecież miliony) - nie? Na to pytanie nie ma chyba jednej, jasnej odpowiedzi. Tak samo jak do końca, w 100 procentach, nie można przewidzieć, który produkt stanie się hitem, a który poniesie porażkę. Właśnie tutaj należy podkreślić to jedno słowo: “produkt”. Star Wars, jako całość, są produktem. Produktem o tyle dziwnym jednak, że gdzieś pod nalotem figurek, komiksów, naklejek i gier komputerowych, niesie ze sobą bardzo prostą w sumie treść: “nie ulegaj złu”. I właśnie ta bardzo prosta treść, “zapakowana” w opowieści o księżniczce, mieczach i Mocy się sprzedaje. Fenomelne jest tło, które ciągnie się za tym prostym przekazem.

Jak stwierdził Joseph Campbell w Potędze mitu: “każde pokolenie ma swoje Gwiezdne wojny”. Dawniej były to opowieści, które my znamy pod nazwą “mitów greckich”, dla kolejnych pokoleń były to opowieści o dzielnym Arturze, Lancelocie i Ginewrze, a dla innych była - Biblia - Stary i Nowy Testament. W każdym z tych dzieł, prosty zazwyczaj przekaz zapakowany jest w niesamowite i pociągające tło, które jest bardzo ważnym elementem danego dzieła, ale nie przysłania głównego wątku i głównego przesłania. Powiem więcej - owo tło jest jak wisienka na torcie. Jego studiowanie przynosi wiele radości. Podobnie jak można studiować treść Biblii (od tego powstają nawet różne kościoły!), podobnie jak badać można mity greckie, tak też można wgłębiać się w poszczególne elementy świata Star Wars.

Tym co fenomenalne w Star Wars jest to, że kreują one zupełnie inną rzeczywistość. Rzeczywistość ta, ma szalenie duży wpływ na nas, fanów. A całość “produktu” jakim są Gwiezdne wojny zamyka się w pewnym kręgu: świat stwarza zapotrzebowanie - zapotrzebowanie stwarza świat. Nie byłoby fanów gdyby nie Nowa nadzieja”, ale nie byłoby też kolejnych elementów świata (książek, komiksów, figurek, serialu TCW i kolejnych epizodów), gdyby nie było fanów. Mam nadzieję, że rozumiecie o co mi chodzi.

Oczywiście przez słowo “fan” rozumiem generalnie świadomego odbiorcę uniwersum Star Wars, a nie tylko fana takiego, który zbiera figurki, przeczytał wszystkie książki, czy zna na pamięć dialogi z filmów. Podkreślam jednak, słowo “świadomy odbiorca”. To ktoś, kto sięga na przykład po kolejną książkę czy film dlatego, że to Gwiezdne wojny, a nie dlatego, że nic innego nie ma w księgarni.

Ktoś może zapytać: co w tym wspaniałego, że George Lucas powielił schematy i przedstawił to po swojemu?
Właśnie to, że umiał je dobrze powielić. Pablo Picasso kiedyś powiedział: “Good artists copy, great artists steal”. Prawdziwego artystę poznaje się bowiem po tym, jak łączy znane mu elementy.
Żeby było wszystko jasne. Nie uważam George'a L. za rewelacyjnego reżysera. Nie uważam go też za rewelacyjnego scenarzystę. Bez wątpienia jednak - facet miał wizję i kilka (dosłownie kilka) fajnych pomysłów, które umiał przekuć w całe uniwersum Star Wars, a co za tym idzie - także w biznes.

Zresztą - nie trzeba daleko szukać, aby znaleźć w kulturze inne dzieła będące skutecznym połączeniem wielu innych elementów. Książkę Eragon czyta się dobrze nie dlatego, że jest literacko dobra (bo nie jest!). Czyta się ją dobrze bo są tam liczne odwołania do innych dzieł - Gwiezdnych wojen, Władcy Pierścieni i innych. Siedmioksiąg o przygodach Harry'ego Pottera to też sprytne połączenie wielu znanych wcześniej elementów (wybraniec-czarodziej wychowywany przez przybranych rodziców, to nie jest przypadkiem podobne do Luke’a Skywalkera - wrażliwego na Moc, wychowywanego przez wujostwo?) Zresztą - przykładów jest wiele, a ja odchodzę od tematu.

Gwiezdne wojny dały światu wiele pozytywnego przekazu. Dały też nieco negatywnego (o czym mam nadzieję napiszę w następnym felietonie), ale jest go wyraźnie mniej i jest on w owym opisywanym przeze mnie “tle”. Sam, główny przekaz jest niezmienny i pozytywny:
Ocal księżniczkę,
Miej honor,
Nie czyń zła.

Go to page: 1 2

Tags: felietonowy tygodnia początek, eragon, harry potter, władca pierścieni, pablo picasso, biblia, potęga mitu, joseph campbell, george lucas, popkultura, biznes, produkty, marketing, cykl: ftp

Your rating:

Please login!

ALL COMMENTS

Cathia | 2010-01-15, 12:26

Przeczytaj "Potęgę mitu", kolego :) Wiele rzeczy może Cię zadziwić.

| 2009-12-15, 15:47

Fajny artykuł ale moim zdaniem ksiąg świętych dla religii (Biblia, Koran) nie należy porównywać do filmów nieważne jak fenomenalnych. Filmy przemijają, bardzo prawdopodobne, że za 500 lat o Gwiezdnych wojnach ludzie zapomną (choć kto wie? "Gwiezdne wojny: Wojny klonów" odc 41568 :P) a jednak religię są bardziej trwałe. Choć kto wie, o mitologii nadal dziś mówimy. Ale to też podpada pod religię :P